Op het LPB-congres in Zwolle spreekt John van Boven over burgerparticipatie. Van Boven is fractievoorzitter van de Christen Unie in de gastgemeente. Hij is een pleitbezorger van ‘beginspraak’.
‘Ik maak me hard voor beginspraak. Dat houdt in dat ik burgers een grotere rol wil geven aan het begin van beleidsprocessen.’
Dat vinden gemeentes moeilijk
‘Dat betekent dat een gemeentelijke organisatie anders moet kijken naar planvorming. Heel vaak zie je het gebeuren dat een burger of bewonersgroep een goed idee heeft, maar dat zo’n idee niet in de bestaande kaders past. Dat vinden gemeentes moeilijk, hoe pas je zo’n idee toch goed in?’
Aha
‘Een mooi voorbeeld vind ik hoe wij in Zwolle soms omgaan met zienswijzen. Bewoners kunnen hun mening geven over een plan. Ik heb het zelf een keer meegemaakt tijdens de ontwikkeling van een appartementencomplex. Als raadslid krijg ik de officiële zienswijzen van burgers te zien, inclusief het advies van de ambtenaar die het dossier behandelt. Daarin lees ik met zoveel woorden dat er juridisch geen bezwaren zijn om door te gaan met de plannen. Aha. We hoeven ons niks aan te trekken van de burger en we kunnen verder, staat daar eigenlijk. Terwijl ik dan denk: we hebben suggesties gekregen, waarom proberen we die niet in het plan in te passen?’
Jammer, het is te duur?
‘Je moet als gemeente dus je referentiekaders veranderen. Flexibeler zijn. Als je een budget hebt vastgesteld, maar bewoners komen met een geweldig idee dat het project duurder maakt, wat doe je dan? Zeg je: jammer, het is te duur? Of zeg je: geweldig idee, we gaan kijken of er misschien ergens extra budget te vinden is. Je kunt het allicht proberen. Lukt dat niet, dan is het jammer. Maar vaak kan het best geregeld worden, we weten allemaal hoe zoiets werkt.’
Dit is twee tegen één
‘Ik vind het razend interessant om te kijken naar dit soort processen. En ik probeer ze te veranderen. Ik heb in onze gemeente veel gedoe gezien met besluitvormingsprocessen. Waar het misgaat? Aan het begin van het proces. Stel, je gaat een gebied opnieuw inrichten. Eerst heb je de gemeenteraad, die stelt strategische kaders vast en randvoorwaarden. Dan komt er een projectontwikkelaar, die gaat de zaak uitwerken en een voorstel doen. En dan pas worden de eerste plannen voorgelegd aan de burger. Die heeft gelijk het gevoel: dit is twee tegen één. Alles is al besloten, wij worden niet serieus genomen. En dáár gaat het om, bewoners serieus nemen. Ze snappen ook heus wel dat ze niet op alle punten hun zin krijgen, maar luister wel serieus naar hun ideeën en kook het niet te veel voor. Dan schieten ze – terecht – in de verdediging.’
De raad moet filteren
‘Idealiter maak je de eerste opzet van een plan dus met drie partijen: de raad, de projectontwikkelaar en burgers. Organiseer een paar sessies en behandel elkaar als gelijkwaardige partners. Vervolgens vind ik het wel de taak van de gemeenteraad om alle ideeën en keuzemogelijkheden te filteren. En pas dan begin je aan je besluitvormingsproces.’
Geen loze kreet
‘Ja, deze vorm van ‘beginspraak’ kost formatie en dus geld. Zo’n proces moet geëquipeerd worden. Maar in Zwolle zeggen we “Samen maken we de stad”. Ik vind dat dat geen loze kreet mag worden, je moet er wat voor over hebben. En ik ben ervan overtuigd dat je de extra inspanningen aan het begin, terugverdient aan het eind.’
Er heeft nog niemand gereageerd op deze blog post.