Buurtoverlast en gevoelens van onveiligheid zijn van alle tijden. Vooral in buurten met weinig sociale cohesie. Hoe keer je het tij ten goede of beter nog: hoe voorkom je dat incidenten een structureel karakter krijgen?
Gemeenten die met deze vragen worstelen, hoeven het wiel gelukkig niet alleen uit te vinden. Het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (CCV) reikt methodieken aan en brengt medewerkers van gemeenten, woningcorporaties en welzijnsinstellingen in contact met ervaringsdeskundige collega’s. Frannie Herder, projectleider bij het CCV, vertelt hoe je met instrumenten als buurtbemiddeling en het opstellen van gedrags- codes kunt investeren in de veiligheid en leefbaarheid van wijken.
Wat houdt buurtbemiddeling kortgezegd in?
“Dat je mensen die een conflict hebben onder leiding van een onafhankelijke derde met elkaar in contact brengt om tot een oplossing te komen. Zo’n conflict kan gaan over geluidsoverlast, overlast door kinderen, maar ook over huisdieren, afval of overhangende takken. Degene die bemiddelt is een speciaal getrainde vrijwilliger.”
Is buurtbemiddeling altijd een geschikt instrument of zijn er voorwaarden voor succes?
“Het is belangrijk dat je een conflict in een zo vroeg mogelijk stadium aanpakt, voordat de relaties verhard zijn. Want als dat eenmaal gebeurd is, staan mensen niet meer voor elkaar open. Dan ben je het stadium waarin bemiddeling kan helpen voorbij.”
Maar hoe zorg je ervoor dat je er als gemeente op tijd bij bent?
“Door buurtbemiddeling aan te bieden als instrument en er promotie voor te maken. Mensen bellen vaak snel de politie of een woningcorporatie. Je moet er dus voor zorgen dat dat soort instanties ervan weet en juist doorverwijzen.”
Naast de ‘reguliere’ buurtbemiddeling is het CCV ook deskundig op het vlak van jongerenbuurtbemiddeling. Wat is het verschil?
“Bij jongerenbuurtbemiddeling treden jongeren op als bemiddelaar. Het gaat dan om conflicten die zich afspelen in de openbare ruimte tussen jongeren uit een wijk en andere (groepen) buurtbewoners. Vaak doen die jongeren op zich weinig. Hangen ze alleen wat rond, trappen een balletje, maar ontstaan er toch irritaties of gevoelens van onveiligheid bij buurtbewoners. Die buurtbewoners durven hen vaak niet rechtstreeks aan te spreken. Ze zijn bang voor een grote mond of pesterijen. Door een leeftijdgenoot in te zetten als bemiddelaar kun je laagdrempelig met jongeren communiceren. En de ouderen zien een andere, positieve kant van jongeren.”
Wat levert het werken met buurtbemiddeling een gemeente op?
“Gemeenten die werken met buurtbemiddeling, merken dat het hen niet alleen een hoop tijd en moeite, maar ook een hoop geld bespaart. Je maakt bewoners zelfredzamer. Mensen hebben vaak niet eens door dat een ander last van ze heeft. En degenen die overlast ervaren voelen zich vaak alleen al geholpen doordat er naar hen geluisterd wordt. Buurtbemiddeling is bovendien een buitengewoon effectief middel: zo’n 65 % van de conflicten wordt ermee opgelost.”
Wat is ervoor nodig om buurtbemiddeling effectief te kunnen invoeren?
“Het CCV heeft een handboek op zijn website voor gemeenten die met buurtbemiddeling willen gaan werken. Het allerbelangrijkste zijn een goede coördinator – vaak een medewerker van een welzijnsinstelling - en draagvlak bij alle betrokken partijen zoals woningcorporaties en de politie. Draagvlak bij de bewoners krijg je door er gewoon mee aan de slag te gaan en hen te laten zien dat het elders werkt.”
Het opstellen van leefregels of gedragscodes in buurten met problemen wordt steeds populairder. Wat houdt het in en hoe gaat het in zijn werk?
“Een gedragscode is een geheel van afspraken die mensen in een buurt met elkaar maken over gewenst gedrag. Vervolgens kunnen ze elkaar erop aanspreken als iemand zich niet aan de afspraken houdt. Een professional begeleidt en faciliteert hen bij het proces om tot afspraken te komen. Vaak is dat een opbouwwerker of een projectmedewerker van de gemeente. Woningcorporaties worden vaak betrokken bij het maken van een gedragscode, omdat de huurders hun betrokkenheid en commitment belangrijk en prettig vinden.”
Maar wat kun je als bewoners als een individu of groepje zich niets aantrekt van de regels?
“Door als groep afspraken te maken met elkaar, draag je een bepaalde norm uit: dit vinden wij normaal. Je staat er niet alleen voor. De meerwaarde van zo’n gedragscode zit hem ook in het elkaar leren kennen. Zo krijg je meer sociale samenhang en volgen er als vanzelf meer buurtactiviteiten. Mensen krijgen meer binding met de buurt.”
Wat heeft het CCV gemeenten te bieden die met gedragscodes aan de slag willen?
“Zij kunnen kennis en ervaring bij ons halen: wij hebben een stappenplan ontwikkeld dat op onze site te vinden is. En wij brengen hen graag in contact met andere gemeenten die ervaring hebben opgedaan met dit instrument.”
Op 29 maart levert het CCV een bijdrage aan de Expert Sessie rond criminaliteitspreventie en veiligheid in de wijk die in Dronten plaatsvindt.
Benieuwd naar jongerenbuurtbemiddeling? Bekijk dit CCV filmpje op YouTube.
Buurtbemiddeling is zo hard nodig in een tijd waar veel mensen geen contact hebben met hun buren, maar wel allerlei vooroordelen hebben over elkaar en snel boos raken. Voordat je het weet ontvlamt een eenvoudig burenconflict in een enorme ruzie waar de politie bij moet komen. Zonde, buren moeten ook zelf met elkaar in gesprek kunnen, zonder dat de politie ingezet hoeft te worden. Buurtbemiddeling is daarvoor heel geschikt.
Geplaatst door: Bente Thé (26 januari 2012 - 09.10 uur)